EA FC 27 và 47 chiếc cúp: khi bóng đá thực bị bán lại lần thứ hai

Thằng cháu Nhật của tôi mười sáu tuổi, ngồi trước màn hình ở Nagoya, đọc danh sách bốn mươi bảy chiếc cúp như đọc kinh. Nó không nhớ nổi đội hình ra sân của Getafe. Nó cũng chưa từng đứng trên khán đài Toyota Stadium lúc mưa tháng bảy. Nhưng nó thuộc điều kiện giành Platinum Trophy trong EA FC 27, và nó đang chờ ngày hai mươi lăm tháng chín năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu, cái ngày chưa một thông cáo chính thức nào từ EA Sports xác nhận.

Tôi giữ mười bốn giây ấy như giữ một viên đá quý vỡ. Mỗi lần thấy cháu mình lướt qua danh sách thành tích, tôi lại nghe tiếng chính mình vỡ ra ở Nizhny Novgorod, đêm Nhật Bản thua Bỉ hai ba.

Bối cảnh: một danh sách chưa có nguồn

Theo các trang tin game tổng hợp, EA FC 27 có bốn mươi bảy cúp thành tích, trải khắp The Grounds, Career Mode, Kick Off, Football Ultimate Team và Manager Live Challenges. Mục đáng chú ý nhất nằm ở chỗ khuyết: Traditional Clubs, chế độ câu lạc bộ truyền thống gắn với cộng đồng FIFA hơn một thập kỷ, không còn cúp riêng. Vị trí của nó được nhường cho The Grounds, một nền tảng xã hội trong game, nơi người chơi giữ một câu lạc bộ qua năm mùa giải trở lên.

Phải nói thẳng: EA FC 27 chưa được công bố chính thức. Ngày phát hành hai mươi lăm tháng chín năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu xuất hiện trong bài tổng hợp mà không kèm nguồn. Với một sản phẩm chưa ra mắt, mọi con số chỉ nên đọc như giả thuyết. Nhưng giả thuyết vẫn có ích, bởi cấu trúc một danh sách cúp là bản đồ hành vi: nó nói nhà phát hành muốn người chơi đặt thời gian vào đâu, và muốn đo cái gì.

Điều đáng đọc nhất: cúp trải ngang các chế độ

Điều kiện ăn cúp trong EA FC 27, nếu danh sách đúng, không tập trung vào một chế độ. Một cúp đòi thắng ở Kick Off. Một cúp khác đòi leo hạng ở Ultimate Team. Một cúp khác đòi hoàn tất mùa giải Career. Một cúp đòi chạm mốc trong Manager Live Challenges. Thiết kế kiểu đó không nhằm tôn vinh bóng đá. Nó nhằm kéo người chơi ra khỏi chế độ họ yêu nhất và thả họ vào chế độ mà nhà phát hành cần đo lường.

Trong nghề của tôi, chuyện này quen lắm. Khi đài truyền hình muốn quảng bá một khung giờ mới, họ không cấm tôi nói về khung giờ cũ. Họ chỉ đặt chỉ số đo lường ở khung giờ mới. Ai muốn được nhìn thấy thì phải bước sang đó. Chín năm tôi ngồi ghế sản xuất Đêm bóng đá, tôi học được một điều: thứ gì được đếm là thứ đó được muốn, và thứ gì được muốn sẽ định hình cảm xúc của cả một thế hệ.

Có cúp mô phỏng cột mốc đẹp nhất của bóng đá thật: vô địch giải quốc nội, cúp quốc gia và UEFA Champions League trong cùng một mùa, tức cú ăn ba. Có cúp đòi gắn bó với một câu lạc bộ từ năm mùa giải trở lên, như thể trung thành là một chỉ số có thể cộng dồn. Có cúp gắn với Premium Pass, tức vé mùa trả phí. Đọc ba mục đó cạnh nhau, tôi thấy rõ một thứ tự ưu tiên: vinh quang mô phỏng, lòng trung thành mô phỏng, và doanh thu thật.

Người ta mua cầu thủ, còn tôi mua lại những câu chuyện đã bán. Bản quyền Champions League, Ngoại hạng Anh, La Liga nằm trong game là một dòng tiền chảy ngược về ban tổ chức giải đấu. Đó là mặt tích cực ít được nhắc: mỗi bản hợp đồng bản quyền là một khoản trợ giá cho giải đấu thật, cho công tác đào tạo trẻ, cho hạ tầng sân bãi. Bóng đá Nhật Bản sống được một phần nhờ những đồng tiền đến từ nơi không ai nghĩ tới, phòng thu của một công ty game ở Vancouver.

Góc nhìn ngược: nỗi lo đặt sai chỗ

Người ta hay lo game làm bóng đá nhạt đi. Tôi lo chiều ngược lại: bóng đá thật đang dần giống một danh sách thành tích.

Ở tuổi sáu mươi tám, tôi đã xem quá nhiều trận mà khán đài hát tên một cầu thủ vừa bị bán. Vé mùa tăng. Áo đấu đổi màu mỗi hè. Cổ động viên học cách gắn bó với một thứ trừu tượng hơn tên người: thương hiệu, logo, dòng trạng thái. Lá thư gửi khán đài trống, bóng đá đọc được từng dòng, nhưng có những lá thư chẳng còn địa chỉ để gửi.

Việc EA Sports bỏ Traditional Clubs và dồn cúp cho The Grounds, nếu là thật, không hẳn là sự phản bội. Nó là một lời thú nhận. Cộng đồng chơi câu lạc bộ truyền thống khép kín, khó quảng cáo, khó bán áo, khó dựng thành sân khấu cho nhà tài trợ. Một nền tảng xã hội mở thì dễ hơn. Tôi hiểu logic đó. Tôi chỉ không chắc nó trung thành với ký ức của những người đã bỏ mười năm để giữ một cái tên đội bóng ảo.

Điểm mù của ký ức tập thể nằm ở đây. Chúng ta nhớ bàn thắng, nhớ người ghi, nhớ phút. Chúng ta hiếm khi nhớ ai trả tiền cho khung hình đó, ai quyết định nó được phát lại bao nhiêu lần, và điều kiện nào khiến nó trở thành khoảnh khắc. Bàn thắng trên sân cỏ và cú bấm nhanh trên esports đều thắp cùng một lửa, nhưng một bên có trọng tài, còn một bên có bảng điều kiện.

Điều tôi mang theo

Tôi tin mỗi pha bóng đều có một con tim đang đập. Bốn mươi bảy chiếc cúp trong một danh sách chưa xác thực không làm tôi sợ. Điều làm tôi chú ý là cách một thế hệ mới học về vinh quang qua các điều kiện mở khóa: thắng, giữ, trả tiền, lặp lại.

Bóng đá thật sẽ ổn nếu nó giữ được thứ mà không phần mềm nào mô phỏng nổi: một khán đài biết im lặng đúng lúc, và một đứa trẻ lần đầu được bố dắt vào sân, không cần cúp nào để nhớ suốt đời.

Nagoya vẫn vọng về mỗi lần tôi chạm vào chiếc mic cũ.