Julie Allemand và kỷ lục 111 kiến tạo World Cup: Câu chuyện của hệ thống Bỉ

Một phút 58 giây trước khi hiệp một khép lại, Julie Allemand thực hiện một đường chuyền mà lúc đó trông rất bình thường. Cô chuyền bóng cho Emma Meesseman, Meesseman bị phạm lỗi và được hưởng hai quả ném phạt. Quả đầu tiên trúng rổ. Theo luật FIBA, đường chuyền của Allemand được tính là một pha kiến tạo, nâng tổng số kiến tạo của cô tại các kỳ World Cup lên 111. Con số ấy giúp cô vượt qua kỷ lục cũ 108 của Laia Palau, đồng thời đưa cô lên trên cả những tên tuổi như Dawn Staley và Sue Bird trong danh sách huyền thoại kiến tạo của bóng rổ nữ thế giới.

Tôi đã theo dõi trọn vẹn các trận đấu của Bỉ từ đầu giải. Ở tình huống này, tôi không nhìn vào bảng thống kê. Tôi nhìn vào cách Allemand quan sát góc phòng ngự Australia trước khi quyết định đưa bóng vào tay Meesseman. Người xem thấy một pha bóng, tôi thấy một đòn khai cuộc. Trước khi ai kịp gọi tên, tôi đã thấy bộ khung của nó: Bỉ không tìm kiếm một cá nhân thiên tài, Bỉ tìm kiếm một tập thể chuyền bóng nhanh hơn sự xoay chuyển của hàng phòng ngự.

Trận đấu này không diễn ra trong bối cảnh không có gì để chơi. Bỉ cần một chiến thắng để chính thức giành quyền vào tứ kết, và đối thủ của họ là Australia – đội bóng có hàng phòng ngự được tổ chức tốt. Kết quả chung cuộc 80-68 nghiêng về Bỉ. Điểm số quan trọng, nhưng câu chuyện được nhớ đến nhiều hơn là khoảnh khắc Allemand vượt qua cột mốc của Palau. Thành tích ấy không đến từ một pha bóng may mắn. Nó đến từ một hệ thống mà ở đó, đường chuyền cuối cùng được coi trọng như cú ném quyết định.

Điều cốt lõi của kỷ lục này không nằm ở con số 111, mà nằm ở cách con số ấy sinh ra. Allemand là một hậu vệ dẫn bóng chuyền trước, không phải mẫu cầu thủ ghi điểm thu hút ánh đèn sân khấu. Cô chơi cho Toronto Tempo tại WNBA dưới sự dẫn dắt của HLV Sandy Brondello. Trong màu áo đội tuyển Bỉ, cô là người tổ chức, là bộ não của một tập thể luôn tìm kiếm đồng đội ở vị trí tốt hơn thay vì tự xử lý bằng những cú ném khó.

Hãy nhìn lại quãng đường dẫn đến kỷ lục. Allemand đã có 87 pha kiến tạo trong sự nghiệp World Cup trước khi trận đấu với Australia diễn ra. Cô cần 21 pha nữa để vượt qua cột mốc 108 của Palau. Bằng nhịp chuyền nhanh và những quyết định chính xác, cô san bằng rồi vượt qua kỷ lục ngay trong hiệp một. Trong ba trận đấu trước đó của giải, cô đã có 24 pha kiến tạo – một tốc độ cho thấy vai trò ổn định của cô trong lối chơi chung. Không có sự sắp đặt cá nhân nào ở đây. Chỉ có một tập thể luôn di chuyển, luôn cắt vào khoảng trống và luôn sẵn sàng đưa bóng đến với người đang ở vị trí tốt nhất.

HLV Mike Thibault của Bỉ nói về Allemand sau trận đấu: “Người dẫn đầu kiến tạo trong lịch sử World Cup sau hôm nay. Danh sách đó có khá nhiều cầu thủ giỏi.” Ông không nói về một cá nhân chiến thắng trò chơi một mình. Ông nói về một kỷ lục được xây bằng sự vị tha. Allemand tự mô tả đội bóng của mình một cách giản dị: “Chúng tôi rất vị tha. Tôi hạnh phúc vì có được một kỷ lục đặc biệt, nhất là khi nhìn vào những cái tên bên cạnh tôi.” Câu nói ấy phản ánh chính xác bản chất của đội tuyển Bỉ. Họ không chạy theo chỉ số của từng cá nhân. Họ chạy theo nhịp chuyền bóng khiến đối thủ phải di chuyển liên tục và cuối cùng vỡ trận.

Có một chi tiết kỹ thuật mà người hâm mộ dễ bỏ qua. Ở giải đấu do FIBA tổ chức, một đường chuyền dọn cỗ vẫn được tính là kiến tạo nếu người nhận bóng bị phạm lỗi và sau đó ném phạt thành công. Quy định này khác với WNBA, nơi đường chuyền dẫn đến quả ném phạt không được ghi nhận là assist. Chính quy định đặc thù của FIBA đã mở ra cánh cửa cho kỷ lục của Allemand. Tình huống ghi dấu mốc 111 diễn ra khi Meesseman bị phạm lỗi sau đường chuyền của cô và thực hiện thành công hai quả ném phạt. Nếu trận đấu diễn ra theo luật WNBA, lịch sử có thể đã được viết theo một cách khác.

Thứ người ta gọi là bản năng, tôi gọi là dấu vết đã được mã hóa. Allemand không tự nhiên biết khi nào nên chuyền bóng. Cô đọc khoảng trống, đọc vị trí của Meesseman, đọc cả nhịp di chuyển của các cầu thủ Bỉ. Mỗi pha kiến tạo của cô đều bắt nguồn từ một thói quen được rèn luyện trong tập luyện. Bóng rổ quốc tế từng chứng kiến những hậu vệ ghi điểm vĩ đại, nhưng Allemand đang chứng minh rằng một hậu vệ chuyền bóng trước, ghi điểm sau, vẫn có thể đi vào lịch sử với một dấu mốc không thể tranh cãi.

Australia là một bài test đáng giá. Họ có những cầu thủ phòng ngự dài tay và sẵn sàng gây áp lực lên người cầm bóng. Thế nhưng, Bỉ vẫn tìm thấy nhịp tấn công ổn định. Allemand không cần ghi thật nhiều điểm để tạo ra khác biệt. Cô chỉ cần giữ bóng đủ lâu để kéo hàng phòng ngự về phía mình, sau đó chuyền bóng đến đúng vị trí mà đối phương vừa bỏ trống. HLV Sandy Brondello, người dẫn dắt Allemand ở câu lạc bộ Toronto Tempo, nhận xét: “Tôi nghĩ điều đó nói lên nhiều điều về việc cô ấy là một hậu vệ dẫn bóng chuyền trước, luôn ưu tiên chuyền bóng.” Nhận xét từ một HLV từng đối đầu với cô ở cấp độ quốc tế càng cho thấy ảnh hưởng của Allemand không nằm ở điểm số, mà nằm ở khả năng làm cho các đồng đội trở nên tốt hơn.

Tôi từng chạy trên sân, giờ tôi chạy trên những biểu đồ. Khi nhìn vào bảng thống kê 111 kiến tạo, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến tài năng cá nhân. Nhưng nếu chỉ dừng lại ở đó, chúng ta bỏ lỡ bức tranh lớn hơn. Bỉ đang sở hữu một thế hệ cầu thủ hiểu rằng không gian trên sân rộng hơn nhiều so với khoảng cách giữa hai chân của người phòng ngự. Allemand chỉ là người hoàn tất quyết định cuối cùng, còn cả hệ thống mới là thứ tạo ra những đường chuyền ấy. Bằng chứng là cô không phải là cầu thủ ghi điểm chủ lực của đội. Emma Meesseman là mũi nhọn, nhưng chính những quyết định chuyền bóng của Allemand đã làm cho mũi nhọn đó sắc bén hơn. Sự kết hợp giữa một người tổ chức biết nhìn thấy trước hai nước đi và một trung phong biết cách tận dụng khoảng trống tạo nên phiên bản Bỉ khó bị bắt bài nhất.

Bóng rổ không phải trò chơi của những cú ném đơn lẻ. Bóng rổ là trò chơi của những quyết định được lặp lại qua từng nhịp tấn công. Allemand đã đưa ra hàng trăm quyết định đúng trong suốt giải đấu, và kỷ lục 111 kiến tạo chỉ là thước đo phản ánh sự nhất quán đó. Cô không tìm kiếm sự tôn vinh cho riêng mình. Cô nhìn vào danh sách những huyền thoại bên cạnh tên mình và cảm thấy hạnh phúc vì đội bóng của cô đã chơi đúng với bản sắc. Đó là một thông điệp mạnh mẽ hơn bất kỳ con số nào.

Khi khán đài vẫn còn đầy ắp cảm xúc sau chiến thắng 80-68, tôi nghĩ về trận tứ kết phía trước. Những đội bóng vào sâu tại các giải đấu lớn sẽ xem băng hình và tìm cách khóa mạch chuyền bóng của Bỉ. Họ sẽ gây áp lực lên Allemand ngay từ khu vực giữa sân. Họ sẽ cố gắng cắt đứt mối liên hệ giữa cô và Meesseman. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ, Bỉ không có một điểm đến duy nhất. Họ có một mạng lưới di chuyển liên tục, và Allemand chỉ là người đọc mạng lưới đó tốt nhất. Kỷ lục hôm nay là một lời khẳng định, nhưng trận tứ kết sẽ là một bài kiểm tra khác. Ở đó, nhà vô địch không phải là người ghi nhớ nhiều con số lịch sử nhất, mà là người tạo ra thêm những con số mới vào đúng thời điểm cần thiết.

Tôi sẽ theo dõi Bỉ ở trận đấu tới, không phải để xem Allemand có phá thêm kỷ lục nào không. Tôi sẽ xem cách cô điều chỉnh nhịp chuyền khi đối phương siết chặt không gian. Chiến thuật không phải để đọc, mà để thấy trước hai nước đi. Allemand đã thấy trước một nước đi lớn trong trận đấu này. Phần còn lại của giải đấu sẽ cho chúng ta biết liệu cô có thể thấy xa hơn nữa, cùng với một đội tuyển Bỉ đang ngày càng trông giống một ứng viên thực sự cho ngôi vô địch.