Nhật Bản và cuộc đua vé dự Olympic 2028: Khởi đầu từ Fukuoka

Khi tiếng còi khai cuộc vang lên ở Fukuoka, tôi chợt nhớ về một chi tiết nhỏ mà tôi từng ghi chép cẩn thận trong sổ tay suốt nhiều năm theo dõi bóng chuyền châu Á: những cổ động viên Nhật Bản không bao giờ rời khán đài ngay sau trận thua. Họ ở lại, cúi xuống nhặt từng vỏ chai, từng mảnh giấy vụn, như một nghi lễ trả lại không gian thiêng liêng những gì họ đã nhận. Hôm nay, khi giải vô địch bóng chuyền nam châu Á 2026 chính thức khởi tranh ngay trên sân nhà, tôi nhận ra rằng nghi lễ ấy không chỉ là văn hóa, mà còn là một phần của bản sắc thể thao đã đưa Nhật Bản lên vị trí số một châu lục.

Bối cảnh của giải đấu lần này không đơn thuần là một kỳ tranh tài thường niên. Giải vô địch bóng chuyền nam châu Á 2026 tại Fukuoka, Nhật Bản, đồng thời là vòng loại World Cup, và quan trọng hơn, là điểm khởi đầu cho cuộc đua giành suất dự Thế vận hội Los Angeles 2028. Với người hâm mộ bóng chuyền châu Á, đây là thời khắc định hình cho một chu kỳ Olympic mới. Nhật Bản, với tư cách là đội đương kim vô địch, đội bóng có thứ hạng FIVB cao nhất châu Á (thứ 6 thế giới), và là đội tuyển duy nhất của châu lục từng giành huy chương vàng Olympic (Munich 2026), bước vào giải đấu với áp lực và kỳ vọng rất lớn.

Theo dõi bóng chuyền châu Á trong nhiều năm, tôi nhận thấy sự thống trị của Nhật Bản không phải là điều ngẫu nhiên. Họ đã giành huy chương ở ba kỳ giải châu Á gần nhất, và sở hữu bộ sưu tập huy chương đồ sộ nhất lịch sử giải đấu: 10 huy chương vàng, 4 huy chương bạc và 4 huy chương đồng. Trước đó, tại giải bóng chuyền các quốc gia (VNL) 2026, họ đã kết thúc ở vị trí thứ tư, một thành tích đáng nể so với mặt bằng chung. Những con số này không chỉ phản ánh chiều sâu đội hình mà còn cho thấy một hệ thống đào tạo trẻ vận hành trơn tru, liên tục sản sinh ra những thế hệ vận động viên tài năng.

Tuy nhiên, nhìn vào bảng đấu của Nhật Bản tại Pool A với Bahrain, Oman và Australia, tôi không khỏi đặt câu hỏi về sự cạnh tranh thực sự. Australia từng lên ngôi vô địch châu Á năm 2026, nhưng phong độ của họ trong những năm gần đây không ổn định. Bahrain và Oman vẫn đang trong quá trình phát triển, với nguồn lực và kinh nghiệm thi đấu quốc tế còn hạn chế. Sự chênh lệch về đẳng cấp là điều dễ nhận thấy, và điều này tạo ra một thách thức vô hình cho chính Nhật Bản: làm thế nào để duy trì sự tập trung và cường độ thi đấu khi đối thủ không cùng đẳng cấp?

Kỷ lục mong manh chỉ bền khi được chạm bằng lòng tôn kính, không phải muốn phá. Tôi đã chứng kiến quá nhiều đội bóng mạnh trở nên chủ quan trước những đối thủ yếu hơn, và rồi phải trả giá bằng những trận thua sốc. Nhật Bản cần phải tiếp cận từng trận đấu với sự tôn trọng tối đa, không chỉ vì danh dự của một nhà đương kim vô địch, mà còn vì mục tiêu giành suất dự Olympic đang ở phía trước.

Một khía cạnh quan trọng khác mà tôi muốn nhấn mạnh là vai trò của VBTV trong việc phát sóng trực tiếp toàn bộ các trận đấu. Trong quá khứ, việc theo dõi các trận đấu của bóng chuyền châu Á thường gặp nhiều khó khăn do hạn chế về bản quyền truyền hình. Sự xuất hiện của VBTV như một nền tảng phát sóng trực tuyến chính thức không chỉ giúp người hâm mộ trên toàn thế giới dễ dàng tiếp cận giải đấu, mà còn mở ra cơ hội thương mại hóa lớn hơn cho bóng chuyền nam châu Á. Đây chính là lúc mà sân cỏ và esports cùng một câu chuyện: con người khát khao được chứng kiến.

Nhìn lại lịch sử, Nhật Bản là đội bóng duy nhất của AVC từng bước lên đỉnh cao Olympic. Kỷ lục đó, được thiết lập tại Munich 2026, đã tồn tại hơn nửa thế kỷ và trở thành một biểu tượng văn hóa. Nhưng tôi tin rằng, chính quá khứ huy hoàng ấy cũng tạo ra một áp lực vô hình lên thế hệ hiện tại. Họ không chỉ thi đấu cho chính mình, mà còn cho cả một di sản. Liệu họ có đủ bản lĩnh để vượt qua áp lực ấy?

Mùa giải này, tôi đặc biệt chú ý đến cách Nhật Bản xử lý các tình huống bóng bước một và hệ thống phòng thủ. Trong các giải đấu gần đây, họ cho thấy sự linh hoạt trong chiến thuật, nhưng cũng bộc lộ những điểm yếu trong việc chống đỡ các pha tấn công nhanh ở biên. Đây có thể là điểm tựa để Australia hoặc Bahrain khai thác nếu họ có sự chuẩn bị kỹ lưỡng.

Tôi cũng muốn đề cập đến một khía cạnh mà nhiều người thường bỏ qua: tâm lý của đội chủ nhà. Việc được thi đấu trên sân nhà tại Fukuoka là một lợi thế lớn, nhưng đồng thời cũng là một áp lực khổng lồ. Khán giả nhà sẽ tạo ra bầu không khí cuồng nhiệt, nhưng nếu đội nhà không đáp ứng được kỳ vọng, sự thất vọng có thể trở thành gánh nặng. Tôi nhớ đến trận đấu giữa Nhật Bản và Bỉ tại World Cup 2026, khi Nhật Bản thua ngược 2-3 sau khi dẫn trước 2-0. Điều khiến tôi ám ảnh không phải là tỷ số, mà là cách hàng trăm cổ động viên Nhật Bản ở Volgograd cúi xuống nhặt rác trên khán đài trong khi đội nhà vừa thua. Khoảnh khắc đó đã dạy tôi rằng, văn hóa thể thao không chỉ thể hiện trong chiến thắng, mà còn trong cách con người xử sự khi thất bại.

Cổ động viên nhặt rác sau trận là cách đám đông trả lại sân cỏ những gì họ đã nhận. Và tôi tin rằng, với một nền tảng văn hóa như vậy, Nhật Bản sẽ không chỉ giành chiến thắng trên sân đấu, mà còn giành được sự tôn trọng từ toàn châu lục.

Trở lại với giải đấu lần này, tôi cho rằng Nhật Bản gần như chắc chắn sẽ vượt qua vòng bảng. Câu hỏi đặt ra là họ sẽ thể hiện phong độ như thế nào, và liệu họ có thể hiện được sự sắc bén cần thiết để tiến sâu vào vòng knock-out. Trong các giải đấu kiểu này, giai đoạn đầu thường là cơ hội để các đội bóng thử nghiệm đội hình, nhưng cũng là lúc dễ xảy ra bất ngờ nếu thiếu tập trung.

Mùa hè trống rỗng không phải vì không có trận đấu, mà vì không ai ghi hình lại cảm xúc. Fukuoka mùa hè này sẽ không trống rỗng. Sẽ có những trận cầu nảy lửa, những pha bóng đẹp mắt, và những cảm xúc vỡ òa. Nhưng điều tôi mong đợi nhất không phải là tỷ số, mà là cách các đội bóng, đặc biệt là Nhật Bản, đối diện với áp lực và kỳ vọng.

Giải đấu này không chỉ là một bước đệm cho Olympic 2028, mà còn là một bài kiểm tra về bản lĩnh và chiều sâu đội hình của các đội bóng châu Á. Với Nhật Bản, đây là cơ hội để khẳng định vị thế số một châu lục. Với Australia, Bahrain và Oman, đây là cơ hội để chứng minh rằng họ có thể cạnh tranh với những đội bóng hàng đầu.

Tôi sẽ theo dõi sát sao diễn biến của giải đấu, và tôi tin rằng, những gì diễn ra tại Fukuoka sẽ đặt nền móng cho cả một chu kỳ Olympic mới của bóng chuyền châu Á. Bởi lẽ, người dẫn chuyện thể thao không cần nói to, chỉ cần nói đúng lúc. Và lúc này, câu chuyện về bóng chuyền châu Á đang được viết bằng những nét chữ đầu tiên tại Fukuoka.