Lá thư của Infantino, 211 liên đoàn và sân tập vắng của bóng đá nữ Việt Nam

Ngày 22/9, một lá thư rời Zurich và đi tới 211 liên đoàn thành viên của FIFA. Trong thư, Chủ tịch Gianni Infantino đề nghị một cuộc rà soát độc lập đối với quy trình ra quyết định của FIFA, đồng thời cam kết tham vấn các liên đoàn châu lục trước bất kỳ thay đổi nào về quản trị. Cùng buổi sáng hôm đó, ở một sân tập ngoại ô Hà Nội, đội tuyển nữ quốc gia Việt Nam bắt đầu buổi tập đúng 6 giờ. Không cầu thủ nào ở đó biết lá thư kia tồn tại. Cũng không ai được hỏi ý kiến về việc 20% quyền thương mại của FIFA, trong đó có World Cup, suýt được bán cho nhà đầu tư tư nhân.

Họ không biết mình đang bị lãng quên, cho đến khi bảng lương được công khai.

Kế hoạch 20% và cái giá của một chữ ký

Ý tưởng bán một phần quyền thương mại của FIFA không mới, nhưng quy mô thì khác hẳn. Tài sản được đưa lên bàn là quyền thương mại của chính FIFA, bao gồm cả World Cup — nguồn thu lớn nhất của bóng đá thế giới. Khi thông tin lộ ra, UEFA, AFC và CONCACAF đồng loạt phản đối. Ba liên đoàn này nói rằng không có bất kỳ cuộc tham vấn nào với các liên đoàn châu lục ở bất kỳ giai đoạn nào, và rằng Infantino đã hành động một mình. Tháng 7, kế hoạch bị gác lại.

Thiệt hại thì ở lại. UEFA tuyên bố đã mất niềm tin vào vị chủ tịch đương nhiệm và cho rằng cần một sự thay đổi lãnh đạo. Hội đồng FIFA — cơ quan ra quyết định chính của tổ chức — bước vào một mùa thu căng thẳng.

Lá thư ngày 22/9 là câu trả lời của Infantino. Nó dịu giọng: rà soát độc lập, tham vấn rộng, và một cam kết rằng lập trường của một liên đoàn thành viên về các đề xuất quản trị sẽ không ảnh hưởng tới cách FIFA đối xử với họ — các chương trình phát triển và đoàn kết vẫn chạy theo quy định hiện hành.

Bernd Neuendorf, Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Đức (DFB) và cũng là thành viên Hội đồng FIFA, đọc lá thư theo cách ngược lại. Ông gọi đó là một chiêu trò minh bạch để bảo đảm việc tái đắc cử; rằng FIFA đã nhận ra thay đổi là thiết yếu, nhưng Infantino không phải người phù hợp để dẫn dắt quá trình cải tổ, vì ông đã đánh mất toàn bộ uy tín.

Cuộc bầu cử diễn ra vào tháng 3 năm sau. Các nguồn tin thảo luận nói với Reuters rằng Infantino vẫn nắm đủ phiếu để thắng. Vì thế, những người đối lập đang chuyển mục tiêu: thay vì tìm người thay ông, họ tìm cách giới hạn quyền lực của ông.

Với Việt Nam, câu chuyện này không nằm ở Zurich. VFF là một trong 211 liên đoàn thành viên. Việt Nam thuộc AFC, một trong ba liên đoàn đã ký văn bản phản đối. Và số tiền được bàn ở Zurich chính là nguồn nuôi những chương trình mà bóng đá nữ Việt Nam đang sống dựa vào.

Sân tập vắng và bảng lương bị bỏ quên

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi ở giải vô địch quốc gia nữ từ năm 2026, có một thứ luôn ổn định hơn cả phong độ của các đội: sự im lặng của khán đài. Trận khai mạc mùa 2026 giữa Hà Nội và TP.HCM I có 120 khán giả. Cùng thời điểm đó, cầu thủ Nguyễn Thị Liễu (số áo 7) phải tự mua sữa tăng cân cho mình, với thu nhập trung bình 4,8 triệu đồng một tháng. Một cầu thủ nam cùng CLB nhận 52 triệu đồng một tháng cho cùng một buổi tập.

Khoảng cách đó không sinh ra từ khán đài. Nó sinh ra từ một cấu trúc: tiền thương mại được phân bổ theo khả năng sinh lời, chứ không theo khối lượng lao động. Tiền bản quyền luôn chảy về nơi sinh lời nhanh nhất, và ở bóng đá, nơi đó chưa bao giờ là sân tập của đội nữ.

Hãy nhìn vào chính kế hoạch gây tranh cãi. Phiên bản được đưa ra bàn thảo nhắm vào hai sản phẩm: một Club World Cup mở rộng và một giải quốc gia toàn cầu mới — cả hai đều là bóng đá nam, đều có sẵn thị trường bản quyền truyền hình và nhà tài trợ. Không có đề xuất tương đương nào dành cho bóng đá nữ. Nhà đầu tư tư nhân không mua cổ phần để làm từ thiện; họ mua dòng tiền. Một giải nữ quốc gia có 120 khán giả mỗi trận không nằm trong danh mục đó. Ở giải nữ Việt Nam, những cái tên như Huỳnh Như hay Nguyễn Thị Liễu là ngoại lệ về chuyên môn, không phải ngoại lệ về thu nhập.

Trong khi ấy, kênh duy nhất đưa tiền tới bóng đá nữ Việt Nam vẫn là các chương trình phát triển và đoàn kết của FIFA và AFC, phân bổ theo định mức cố định cho 211 liên đoàn thành viên. Định mức cố định có một đặc điểm: nó an toàn, nhưng nó không bao giờ tăng theo giá trị của World Cup. Khi giá trị thương mại của bóng đá thế giới tăng lên nhiều lần trong một thập kỷ, dòng tiền chảy xuống sân tập nữ vẫn đi theo một đường gần như phẳng.

Năm 2026 có một thay đổi thật. World Cup nữ 2026 mở rộng lên 32 đội, và châu Á có thêm suất trực tiếp. Với Việt Nam, đó là cánh cửa lớn nhất trong lịch sử. Nhưng một suất dự World Cup không mua bằng khát vọng. Nó mua bằng hợp đồng toàn thời gian để cầu thủ không phải bán giải thưởng, bằng bác sĩ và chuyên gia thể lực, bằng hệ thống trẻ có đủ sân và đủ huấn luyện viên. Những thứ đó nằm ở dòng ngân sách phát triển — đúng cái dòng đang bị treo lơ lửng giữa một cuộc chiến quyền lực ở Zurich.

Điểm mù phía sau chữ ký

Điều dễ bỏ qua: sự phản đối Infantino không đồng nghĩa với sự phản đối tập trung quyền lực thương mại. UEFA và các CLB lớn nhất châu Âu là những người hưởng lợi lớn nhất từ chính mô hình đó. Họ phản đối vì kế hoạch chuyển một phần giá trị sang một pháp nhân có cổ đông ngoài hệ thống của họ, chứ không vì bóng đá nữ được chia thêm bao nhiêu. Nếu tiêu chí là công bằng, thì cả bên bán lẫn bên ngăn chặn đều chưa từng đưa ra một bảng phân bổ đủ thuyết phục.

Người ta gọi đó là mảng lề, tôi gọi đó là nơi cất giấu những câu chuyện thật.

Lá thư được gửi tới 211 chủ tịch liên đoàn. Không một dòng nào gửi tới cầu thủ. Các đề xuất cải tổ luôn đàm phán với quyền lực, gần như không bao giờ đàm phán với lao động. Một cuộc rà soát độc lập về quy trình ra quyết định sẽ hữu ích, nhưng nó không buộc bất cứ ai công khai một hợp đồng tài trợ, một bảng lương, một khoản thưởng. Thay một con người không làm thay đổi một cấu trúc. Nếu năm sau FIFA có chủ tịch mới mà bảng lương của các đội nữ vẫn là thứ không ai được xem, thì bóng đá nữ Việt Nam chẳng được thêm một đồng nào.

Lời kết

Chính sách không đổi từ bàn giấy, nó đổi từ những tiếng nói không chịu im lặng.

Tháng 11 tới, đội tuyển nữ Việt Nam bước vào SEA Games 30. Tôi sẽ không chờ một tấm huy chương để viết về họ, và tôi cũng không muốn các liên đoàn chờ một cuộc bầu cử để minh bạch. Một việc cụ thể có thể làm ngay: công khai hợp đồng, mức lương và cơ chế thưởng của đội tuyển nữ, đặt cạnh các dữ liệu tương ứng của đội nam. Một khi bảng lương nằm trên bàn, mọi cuộc tranh luận về công bằng sẽ không còn chỗ để nói vòng.

Họ không cần ánh đèn sân khấu, họ chỉ cần người ta nhìn thấy họ lao động.